[HnG] A Proof of Contradiction (Eight Primary Sources)

[invitan]

Phép phản chứng (Tám nguồn cơ bản)

Disclaimer: Không ai thuộc về tác giả.
Fandom: Hikaru no Go
Original version: A Proof by Contradiction (Eight Primary Sources)
Author: petronia 
Translator: Invi
Permission: No problem at all - just send me the link once you're done. Glad you liked the fic! ^_^
Rating: PG-13
Warning: deathfic
Pairing: Akira/Hikaru


I.

Cảnh tĩnh, trong nhà. Khung cảnh dọc theo chiều dài một hành lang trống, chạy tới một cánh cửa khép hờ, để lộ bên trong một phòng tắm nhỏ, điển hình cho những căn hộ kiểu Nhật. Những bức tường trắng bóc, trần phòng tương đối thấp. Một khung cửa sổ nằm cao trên bức tường đối diện phòng tắm, và từ đó ánh sáng rọi thẳng vào ống kính khiến cho khung hình như bốc cháy. Khi người cấm máy chỉnh lại tay, ánh sáng làm lóa cả màn hình. Dường như có lờ mờ hình lá cây lay động ngoài kia.

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY: Trong chương trình tuần này, hãy cùng những nhà thám hiểm can đảm chúng tôi khám phá cuộc sống thường ngày của chuyên gia lảng tránh Touya Akira. Touya là một loài tương đối quý hiếm, tương đối rụt rè và chúng tôi phải rình mãi mới được mẫu nghiên cứu này, nên phải thật khẽ khàng mới được. Trước hết, hãy cùng quan sát môi trường sống tự nhiên của nó-

Máy quay lướt sang phải, chiếu một cánh cửa khép kín, một giá sách thấp bừa bộn. Ống kính chần chừ vài giây ở cánh cửa phòng ngủ mở hé, zoom vào một góc giường gọn ghẽ - toàn bộ những gì có thể thấy được – và lại zoom trở về trước khi kịp điều chỉnh tiêu cự. Máy quay hướng về bên trái, rung bần bật khi người cầm máy đi dọc theo hành lang.

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY: Khẽ nào. Chúng ta đang lần theo dấu vết.

Ống kính lượn một vòng quanh phòng khách của căn hộ có kèm một nhà bếp nhỏ. Căn phòng có người ở, nhưng được sắp xếp gọn gàng; nhiều giá sách hơn, một TV, nệm ngồi rải quanh. Những chứng chỉ đóng khung và một cuộn giấy thư pháp treo ở trên tường. Sàn phòng trải chiếu tre.

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY (thì thầm): Kia rồi. Loài Touya. Nó đang thư giãn trong hang; chúng ta phải cố gắng không làm nó giật mình.

Máy quay chiếu cận cảnh khuôn mặt một người thanh niên trẻ sau một chuỗi zoom giật, gần như lén lút. Anh ta liếc lên – có thể là do tiếng vo vo – và rồi lại quay đi ngay lập tức, như thể người quan sát chả có gì để soi xét kỹ lưỡng hơn.

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY (to hơn một chút): Mặt trời vẫn đang còn thấp dưới chân trời phía Đông. Còn một chốc nữa thôi là sẽ tới giờ loài Touya đi kiếm ăn. Nó sẽ bật khỏi hang đi tìm… hạt dẻ… và… quả mọng.

Người thanh niên trẻ ngước mắt lên lần nữa. Lần này ánh nhìn của anh ta cố định.

NGƯỜI THANH NIÊN: Cậu đang làm gì với cái đó?

Anh ta đứng dậy. Máy quay vội vàng zoom về.

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY: Touya vừa hít không khí. Nó đã đánh hơi thấy chúng ta. Giờ nó đang lại gần với dáng chạy vụng về đặc trưng-

NGƯỜI THANH NIÊN: Đưa tớ cái đó, đồ ngốc-

GIỌNG NÓI, NGOÀI MÁY QUAY: Này, thấy chưa, nó đang cười kìa. Hiện giờ bạn đang được chứng kiến một bàn chân rất hiếm, rất đặc biệt – ôi khỉ th-

Cười lớn hơn. Người thanh niên trẻ với tay tới máy quay, và người cầm máy lùi lại để tránh. Khung hình giật dữ dội; trong chốc lát nó chĩa thẳng về phía trần nhà. Rồi màn hình vụt tắt.



II.

Tôi từng gặp một gã qua cờ vây online bảo tôi rằng hắn thờ phụng thần chiến tranh số. Tôi quên đó là gì rồi, nhưng hắn còn đặt hẳn tên cho nó nữa. Thần chiến tranh số. Thế rồi tôi hỏi hắn, chính xác là anh thờ thần chiến tranh số như thế nào? Anh làm cái gì? Và hắn bảo, thỉnh thoảng tôi tự tế thần cho Người trong tiềm thức. Khi tôi chơi MMORPG và tôi đăng nhập vào server, tôi thưa Người, “Ôi Wossface quang vinh và vĩ đại, hôm nay con sẽ dâng lên Người một trăm chiến binh can đảm, và khiến những vũng máu pixel của chúng đổ xuống mặt đất dưới danh dự của tên Người!” Và rồi tôi sẽ ra ngoài và tàn sát cho tới khi giết đủ một trăm thằng. Anh không thể để bị giết, và không thể ngừng trước khi đạt tới đủ con số đó, bởi vì thần chiến tranh số không tha thứ cho thất bại.

Ừ, phải lắm, anh cười bởi nó khá là khôi hài chứ gì. Nhưng mà dạo gần đây tôi cứ nghĩ mãi về chuyện đó, cũng là do ‘Sai’ mà ra cả.

Anh có nghĩ rằng mỗi lần hai người chơi một ván cờ online, họ đang thờ phụng ‘Sai’ không?

Cứ nghĩ thế là tôi lại rợn cả người.

Tôi không rõ có phải là Touya tạo ra ‘Sai’, hay lập trình nó, hay đại loại thế không. Tôi không tin lắm. Ý tôi là, tôi chắc là có người đã kể cho anh rồi, nhưng có một người hay một cái gì đó tên ‘Sai’ đã từng xuất hiện trên mạng trước đây. Chuyện đó ầm ĩ suốt một thời gian bởi vì ông ta hay bà ta hay nó chơi cờ vây online với đẳng cấp danh hiệu quốc tế và không ai biết đó là ai. Touya-sensei, nguyên là Kỳ nhân, dành bao năm trời để tìm kiếm danh tính thật của Sai. Và đó là chuyện của hơn hai thập kỷ trước rồi, khi chúng ta còn là một lũ nhóc kia. Touya thông minh thật, nhưng cậu ta đâu thể thông minh thế. Dù thế nào thì cậu ta đã bao giờ động tới mấy cái thứ đó cho tới tai nạn đâu. Đúng hơn là sau đó.

Ừ, cứ bảo tôi nghi ngờ vớ vẩn nếu anh muốn. Isumi-san cho rằng Touya đặt tên cho chương trình của cậu ta theo ‘Sai’ đầu tiên, nhưng tôi không hiểu sao cậu ta lại làm thế. Tôi nghĩ đó là một phiên bản mới hơn của cùng một thứ.

Hai, có lẽ ba lần thì phải?

Dù thế nhưng tôi chơi với Shindou nhiều lần hơn tôi có thể đếm được.

Anh đọc được kỳ phổ phải không? Mấy cái mà anh mang đi ấy.

Ừ, ta có thể nói về chúng.

Đây là trận đầu tiên Touya chơi sau tai nạn ấy. Phải, tôi nhận ra nó chứ. Khó mà quên được, lúc đó cậu ta chả còn là mình nữa. Thực lòng tôi cứ nghĩ suốt rằng mình phải đi tới đó mà dập cậu ta tơi tả mới được. Rằng nếu cậu cần nghỉ ngơi thì cứ nghỉ ngơi đi, cậu tưởng rằng Shindou vui được chắc nếu thấy cậu tự phạt mình thế này – kiểu như thế đó. Rốt cuộc thì tôi chẳng làm thế. Bà bô nhờ tôi đem qua đống đồ ăn bả làm, một chồng Tupperware ngất ngưởng.

Cậu ta chưa bao giờ thực sự - anh hiểu không? Hồi còn nhỏ, cậu ta cứ như một huyền thoại mà anh đi qua trên hành lang Viện Cờ, và chúng tôi cứ chế giễu Shindou mãi bởi cậu chàng cứ kêu Touya Akira là đối thủ của mình. Nhưng hồi đó cậu ta là bạn. Hay tôi coi cậu ta là bạn. Cậu ta không thể gọi là dễ gần nhưng sau một thời gian anh có thể bảo rằng họ là một cặp, hay đại loại như thế. Cả hai chọc lẫn nhau cứ như cặp vợ chồng lão thành ấy.

Chưa, tôi chưa bao giờ trở lại đó. Dù sao thì cậu ta cũng chuyển đi sau đấy mà.

Đó là ván tiếp theo. Anh xem mấy cái còn lại ấy: cậu ta chơi tệ hại trong khoảng một hay hai tháng gì đó, rồi tiến bộ lên, và tới cuối năm thì quay trở về lúc ban đầu, sau đó thì thăng hạng. Nhưng kể từ đấy cậu ta không bao giờ… ý tôi là chúng tôi cứ nghĩ rằng cậu ta sẽ đoạt lấy danh hiệu Thập đẳng từ Ogata năm ấy cơ. Cậu ta hoặc Shindou.

Phải, chính cái từ đó đấy.

Ngoài những điều hiển nhiên ra á? Tất cả đều ở trên đống giấy đó thôi mà. Tôi cũng chả biết cậu ta có nói với ai nữa không, anh phải đi hỏi ở hội quán cờ mà gia đình cậu ta quản lý ấy. Hay ai như Ashiwara-san chẳng hạn. Một thời gian sau thì cậu ta thôi trả lời điện thoại của tôi rồi.

Nếu anh bảo rằng đó là những gì cậu ta làm suốt quãng thời gian đó thì tôi đoán là có lý.

Dù vậy, nhưng rõ ràng là cuối cùng cũng có một thứ gì đó cũng bùng lên trong cậu ta năm ấy. Anh có thể thấy được. Khi tôi xem kỳ phổ đầu tiên của cậu ta ở vòng loại giải Kỳ nhân tôi nghĩ-

Phải. Phải đó, não bộ con người hoạt động theo một cách kỳ lạ, nhỉ.



III.

TK: Có cái quan niệm này mà Shindou-kun thỉnh thoảng nhắc đến. Cậu ta… [ngừng, rồi cười to] Anh phải chuốc cho cậu ta ngà ngà say ấy. Và cậu ta không bao giờ nhắc đến điều đó khi có Touya-san ở cùng bàn. Thường thì cậu ta giống như một quyển sách mở toang ấy, anh biết đó, cái loại người thẳng tính và hài hước ấy, nhưng thực sự không phải lúc nào cậu ta cũng… [ngừng] Căn bản thì đó là cái ý tưởng rằng Thần Thánh – không hẳn là một vị Thần Thánh nào đó của tôn giáo nào đó, mà – đấng trí tuệ nào đã sáng tạo ra thế giới ấy.

MH: Người Sáng Tạo Ra Tất Cả.

TK: Chính xác. Người Sáng Tạo Ra Tất Cả là một kỳ thủ cờ vây. Nhưng Người quá cô đơn, bởi Người không có ai để chơi cùng. [cười to] Thế nên Người tạo ra thế giới, cùng với tất cả vinh quang của nó, rồi Người tạo ra con người để sinh sống trên thế giới, và để cho họ tự do làm gì thì làm. Thế rồi Người đợi.

MH: Đợi một kỳ thủ con người có khả năng đối đầu với Người xuất hiện?

TK: Không, không – không phải như thế.

MH: Tôi đang chuẩn bị nói đó là cốt truyện của một trò chơi điện tử. Hay một shounen manga.

TK: Giống Shindou-kun thật. [cả hai cùng cười] Không… nhiệm vụ này dành cho loài người mà thôi. Dành cho tất cả mọi người. Ý tưởng đó là mỗi khi hai người chơi một ván cờ, họ lại học thêm một chút. Khả năng chơi của họ được rèn luyện. Và kiến thức thì luôn ở đó. Lần tiếp theo họ chơi với nhau – hay chơi với bất kỳ ai – họ lại áp dụng kiến thức đó. Những người khác nghiên cứu kỳ phổ của họ và lại học thêm được một chút. Rồi trên khắp cả thế giới, từ từ từng bước một, chính trò chơi sẽ tiến bộ. Nó sẽ tiến gần hơn tới ván cờ hoàn hảo, nếu ai có thể hình dung ra được thứ đó. Nước đi hoàn hảo cho bất kỳ bàn cờ nào.

MH: Ván cờ như được chơi bởi thần thánh.

TK: Đúng rồi đó. Cái thuật ngữ cho thứ đó, nước đi hoàn hảo, chính là cái được gọi là “Nước đi thần thánh”. Thực ra đó là một khái niệm rất cổ - tôi nghĩ là từ thời Heian, hay có lẽ là từ Trung Quốc. Tôi dám nói là Phật giáo nhưng quan niệm đó hơi một chiều quá, có phải không.

MH: Vậy đó là triết lý cá nhân của Shindou-san?

TK: Tôi nghĩ thế? …Phải, tôi tin là thế. Thế này, tôi ngờ là mọi kỳ thủ cờ vây đều có một nhận thức bản năng rằng một thứ như thế tồn tại, như trong quan niệm Plato hay là… Dĩ nhiên anh có thể coi nó là một phép ẩn dụ. Như thế này - xin lỗi vì phải đưa chuyên ngành của tôi vào – chúng tôi có một luật chung gọi là, à, phát sinh tóm lược tiến hóa. Nghĩa là khi một phôi phát triển trong tử cung, nó làm biểu lộ và biến mất các tính trạng của tổ tiên loài của nó theo trình tự. Thế nên vào một lúc nào đó một đứa trẻ chưa được sinh ra sẽ có mang cá, có chân màng, có đuôi… Theo khía cạnh tiến hóa thì anh có thể lần theo dấu chúng ta tới những cơ quan sống đơn giản nhất, vượn tới động vật có vú, tới bò sát, tới lưỡng cư, tới cá, tới đơn bào, và tất cả những thứ đó được tổng hợp trong gen. Sau đó chúng ta sinh ra, chúng ta học ngôn ngữ, học sử dụng công cụ, văn hóa – bao gồm cả cờ vây – tất cả những kiến thức mà loài của chúng ta đã thu thập được trước đó. Và chúng ta đi thêm một bước nữa. Thế hệ sau chúng ta sẽ biết nhiều hơn chúng ta một chút. Chúng sẽ đi xa hơn được một chút.

MH: Trò chơi cuộc sống.

TK: Có một ý nghĩ thế này. Nếu có một kế hoạch – hay không có kế hoạch nào cả, nhưng có một thứ gì đó đã bắt đầu chuyển động, ở đâu đó, ngay từ lúc khởi đầu. Anh phải tự chất vấn, rằng mình có đang tiến bộ không? Kết thúc trò chơi là gì? Nếu một thứ như ván cờ hoàn hảo, nước đi hoàn hảo tồn tại – ai sẽ chơi nó? [lưỡng lự] Còn một điều nữa mà tôi nghĩ là thiết yếu, đó là để tiến tới nước đi thần thánh – ý tôi là với tư cách là một cá nhân, anh phải chơi. Và cũng như Thần Thánh đợi chờ đối thủ thực sự của Người, viễn cảnh tốt đẹp nhất là anh có thể tìm được đối thủ thực sự của anh, là người mà sẽ tiến bộ cùng với anh. Cả hai sẽ đi con đường đó cùng nhau.

MH: Và Shindou-san là đối thủ của Touya-san…

TK: Tôi nghĩ là họ rất may mắn. Có lẽ tất cả mọi người xung quanh đều nghĩ thế. Thế nên cái cảm giác có rồi lại mất như thế nào, tôi không thể hình dung nổi.

[ngừng]

TK: Tôi không trách cứ cậu ta bởi những gì cậu ta làm. Tôi không biết rằng điều đó là sai lầm: tôi thậm chí không thể nói vậy. Tôi không rõ liệu Thần Thánh có còn đang đợi không. Có lẽ nhân loại – tất cả mọi người – tất cả chúng ta sẽ phải đi tới xa nhất mà chúng ta có thể trên con đường đó, và giờ chúng ta đã vượt qua ngọn đuốc, và lại tới lượt một ai đó học tập từ chúng ta. Và người đó sẽ đạt được Nước đi thần thánh. Có lẽ vậy. Tôi thực sự không rõ.



IV.

Chạy. Tiếng băng rít lên.

“-Cứ hỏi riết, và lần nào tôi cũng bảo họ có đúng một điều: chả có chữ nào là thật cả. Chả có một dòng mã nào đúng hết. Chúng tôi vẫn thư từ qua lại sau cái mớ giấy in nhiệt đó nhưng cậu ta mất hứng với trình diện trước công chúng rồi, và qua mỗi năm cậu ta lại trở nên kín đáo hơn. Thế nên tôi biết cậu ta vẫn đang trên đà tiến triển nhưng không rõ cậu ta tiền gần một đột phá thực sự tới đâu.

“Đó là một thành công phi thường, ngẫm lại mà thấy. Dù là với khối lượng kiến thức chuyên môn khổng lồ của cậu ta. Không đào tạo chính quy, không bằng cấp hàn lâm-“

Dừng. Tua đi. Dừng. Chạy.

“-Phá hủy cả ổ đĩa cứng… Nhưng dĩ nhiên là cậu ta rồi. Còn có thể là ai nữa? Còn vì lý do nào mà cậu ta làm nữa? Tôi nhận thức được rằng mọi chuyển biến cơ bản trong cách tiếp cận vấn đề đều gây chút ít thiếu niềm tin một cách lành mạnh, nhưng đây là một sự thực đã được chứng minh chứ không phải là lý thuyết suông, và tôi sẽ không ngồi đây với anh nếu không có chứng cớ-“

Dừng. Tua đi. Dừng. Chạy.

“-Rằng là cờ vây – weiqi – không phải là một bài toán tìm-kiếm-bằng-vét-cạn như cờ vua mà càng dễ giải khi càng nhiều năng lực tính toán được ném vào đó. Ngay cả suy ra được một công thức đại số để tự động quyết định người thắng của một ván cờ đã kết thúc cũng không hề đơn giản. Tôi sẽ không đi quá sâu vào chứng minh toán học, Pspace-hard và vân vân, nhưng-“

Dừng. Tua đi. Dừng. Chạy.

“-Ứng dụng vào lĩnh vực trí thông minh nhân tạo một cách tổng thể. Cách xử lý thông tin của nó – quá trình tự học – là rất, rất điển hình ở trí tuệ con người. Nó không giống quá trình nhận dạng chi tiết lặp lại ứng dụng vào nhận dạng khuôn mặt của người thân giữa một đám đông. Nếu anh hỏi tôi từ vài năm trước, rằng tôi có dám dự đoán một chương trình máy tính có khả năng chơi cờ vây ở cấp độ bát đẳng hay cửu đẳng cũng có thể qua được phép thử Turing dễ dàng và ngược lại không, thì tôi sẽ nói rằng đầu óc anh đang tính viết khoa học viễn tưởng.”

Dừng. Tua đi: ba mươi giây tiếng bóp méo. Dừng. Chạy.

“-Mỗi nước đi khả thi ở mỗi thời điểm cho sẵn như một cá thể sống, thuộc về cái ‘loài’ là tập hợp của tất cả những nước đi-”

Dừng. Tua lại. Dừng. Chạy.

“-Một phép đại số giới hạn lấy ảnh hưởng từ chọn lọc tự nhiên. Thay vì lần xuống theo một cây tìm kiếm, anh khởi đầu và duy trì một số lượng thuật giải và liên tục đánh giá sau mỗi đợt phát sinh, dựa trên tình huống hiện tại của bài toán. Những giải pháp tồi bị thải loại sau cạnh tranh, và những giải pháp còn lại phát sinh những thuật giải mới bằng cách áp dụng các thao tác giải thuật di truyền – gồm tái kết hợp, khi anh đổi vị trí các phần tử của một thuật giải với những phần tử tương ứng của một thuật giải khác, và đột biến, khi anh thay đổi một phần tử của một thuật giải duy nhất. Thế nên những thuật giải mới phát sinh sẽ có xác suất đưa ra kết quả tốt cao hơn. Xát xà phòng, rửa, lặp lại. Rốt cuộc, một tham số giới hạn nào đó sẽ đạt được, và kết quả anh đạt được, nếu không phải là cá thể mạnh nhất, thì cũng chấp nhận được.

“Rõ ràng là trong cờ vây điện tử thì anh đang giải nhiều bài toán trên bàn cờ, hay thực tế hơn là những trận đấu nhỏ ở nhiều vùng. Thế nên anh phải hình dung rằng mỗi nước đi khả thi ở mỗi thời điểm cho sẵn là một cá thể sống, thuộc về cái ‘loài’ là tập hợp của tất cả những nước đi ‘sống’ và khả thi.

“Giờ thì công bằng mà nói, tôi chưa bao giờ tin tưởng rằng đây là-“

Dừng. Ngừng một hồi lâu.

Tua đi. Dừng. Chạy.

“-Cho anh thấy rằng nhận thức là một tính chất nổi trội của hệ thần kinh trung ương. Nói theo cách khác thì thỉnh thoảng hai cộng hai cũng có thể bằng năm, và không phải lúc nào chúng ta cũng đủ khả năng suy ra được một đơn vị thừa ấy. Lập trường của Công giáo La Mã, theo tôi, là rằng ở một thời điểm nào đó trong cái khoảng hàng triệu năm mà họ người nguyên thủy tiến hóa thành Người tinh khôn, Chúa giáng xuống một linh hồn vào trong một cơ thể chứa: như bỏ một đồng xu trong một con lợn tiết kiệm. Hay như giới truyền thông vẫn dùng, một hồn ma trong một cỗ máy…

“Điều gây bối rối cho chúng ta về ‘Sai’ là rằng nó siêu hình, không phải hữu hình. Nó là một chương trình. Nhưng mà, anh biết đấy, cũng có thể coi chúng ta là như vậy. Chúng ta đã vốn áp dụng mọi thuật giải tự học, rồi phương pháp thiết kế phản-Decarte, dựa vào bản chất của trí tuệ con người: đó là chưa kể lập trình di truyền, đại số tiến hóa, hệ thần kinh… hay cả máy tính DNA, cái thứ vẫn được gọi là lập trình sinh học. Vậy nên thực chất nó chỉ dựa trên mức độ kỳ bí của cái nhãn mà anh muốn dán lên mà thôi.

“Có lẽ anh muốn giả thiết sự hiện diện của một chương trình viên theo đúng nghĩa đen. Hay – tại sao lại không nhỉ - làm ngược lại đi. Cứ việc ghi lại mọi bài toán NP-complete dưới dạng một ván cờ. Nhưng điều đó nằm ngoài lề phạm vi của mọi lý lẽ anh có thể đưa ra dưới tinh thần khoa học.”

Dừng.



V.

Người phụ nữ nói, “Cuối cùng cũng không phải do trái tim của ông ấy. Không còn cái gì khác hoạt động cả. Ông ấy gần như không thở được. Ngay cả khi ông ấy bắt đầu lơ mơ tỉnh rồi lại mê man tôi vẫn có thể cảm thấy nhịp đập trái tim của ông ấy dưới bàn tay mình, từ tốn và mạnh mẽ… Rất mạnh. Nó không muốn ngừng.

“Akira ở bên cạnh ông ấy, và Shindou-san cũng thường xuyên bên cạnh chúng tôi. Ngày hôm ấy, khi Kouyo tỉnh-“

Bà hạ tầm mắt xuống, như thể quá trình dịch ký ức thành ngôn ngữ yêu cầu một nỗ lực không ngừng nghỉ của ý chí.

“-Ông ấy bảo Shindou-san chơi một ván cờ. Ông ấy không nói được nữa, nhưng vẫn có thể cử động tay một chút. Đủ để viết vào lòng bàn tay ai đó. Ông ấy đã chơi một ván với Akira như thế, mỗi lần một vài nước, bất cứ lúc nào ông ấy tỉnh. Ván cờ ấy vẫn chưa kết thúc. Chúng tôi mang vào một bàn cờ khác và để họ lại một mình theo yêu cầu của ông ấy.

“Akira bắt tôi nghỉ. Tôi nghĩ là thằng bé cũng thiếp đi trong vô thức. Nó cũng mệt mỏi như tôi vậy… Shindou-kun tới gọi chúng tôi dậy ba tiếng sau. Touya-sensei đã ngủ, cậu ta nói. Nhưng mặt cậu ta trắng bệch.

“Đó là lần cuối. Sau đó Kouyo không bao giờ tỉnh lại nữa.”

Anh nhìn tay mình nắm lại rồi lỏng ra trên đầu gối. Anh nói, “Vậy… Shindou-san là người cuối cùng nói chuyện với chồng bà.”

Người phụ nữ gật đầu. “Tối muộn hôm ấy,” bà nói, “tôi nhận thấy cậu ta đã cất bàn cờ và bình đựng quân đi. Không ai thấy ván cờ họ đã chơi.”

Ngắt quãng. Anh tự nhắc mình thở: như thể sự thật có thể bị xáo động theo dấu vết của nó.

“Đó là ‘Sai’, anh thấy đấy… Kouyo nhắc ít dần về điều đó khi thời gian trôi qua, nhưng ông ấy không bao giờ thôi tìm kiếm. Nó ở sâu trong trái tim ông ấy, luôn luôn là vậy. Đến phút chót, đó trở thành động lực sống duy nhất của ông ấy. Tôi nghĩ rằng ông ấy luôn có cảm giác sự thật rất gần mình, chỉ trong khoảng một sải tay thôi, chỉ cần biết cách nắm lấy. Và tôi cũng biết điều đó. Chúng tôi hiểu nhau như vậy.

“Họ giống nhau quá nhiều điểm. Tôi không muốn Akira phải mất mát như cha của nó. Tôi không nghĩ thằng bé sẽ phải chịu. Nhưng khi con tôi trở về căn nhà này, tôi nhận ra rằng mọi thứ đã quá muộn.

Người phụ nữ ngưng lại hồi lâu. Hai tay bà xếp lại gọn gàng trong lòng, một tay đặt lên tay kia. Tấm màn che được vén lên để lộ ra hàng hiên gỗ dài, và một cơn gió đùa giữa những bức tường, lay những sợi tóc ngắn cũn sau ót của anh. Mặt nước trong tách trà mạch nha loa lóa dưới ánh dương.

Từ đâu đó, khuất tầm mắt, có tiếng chuông gió.

Cái hiện thực của căn phòng khiến anh bỗng giật mình, và anh liếc mắt nhìn lên người phụ nữ với nỗi lo mới, như thể sợ rằng bóng sẽ nhạt đi, như một hồn ma. Nhưng bà vẫn ở đó chắc nịch. Một thứ gì đó hiện trên vẻ mặt anh khiến bà mỉm cười: môi bà hơi lượn, của con người.

“Miguchi-san,” bà bảo, “tôi không thể vờ rằng mình hiểu những thành tựu công nghệ mà con trai tôi đạt được, hay tạo được cho thế giới. Thế nên anh phải thứ lỗi cho ý nghĩ của tôi nếu nghe có vẻ ngu ngốc. Anh am hiểu mọi chi tiết; tôi chỉ có thể nói với những gì tôi hay. Akira chưa bao giờ là ‘Sai’, và nó không tạo ra ‘Sai’. ‘Sai’ tồn tại, và Akira tìm thấy ông ấy – hay nó. Con tôi đạt được thứ mà cha của nó không thể.

“Có lẽ nó tin rằng nếu nó thành công, nó có thể gặp lại Shindou-san lần nữa.”



VI.

Miguchi-san,

Tôi thành thật xin lỗi vì hồi âm chậm trễ này cho email vừa rồi của anh. Thực lòng mà nói tôi thấy chủ đề khó mà diễn đạt được, và hiện tại đang viết bản nháp thứ ba. Tôi biết anh mong muốn một cuộc phỏng vấn bằng lời hơn, và hình thức này cũng gây áp lực về phần tôi, nhưng tôi cảm thấy mình bắt buộc phải ghi lại câu chuyện này bằng hình thức viết – ít nhất là để đảm bảo độ chính xác. Tôi thừa nhận rằng hiện tại trong lòng vẫn còn rất nhiều khúc mắc. Có lẽ chúng ta có thể nói chuyện mặt đối mặt sau, khi tôi trở về Tokyo.

Như tôi đã nói, tôi có thói quen đi ăn trưa cùng Akira một tháng một lần, thường là vào thứ Năm đầu tiên, trừ phi một trong hai chúng tôi đi khỏi thành phố. Tháng 9 năm ____ là một trường hợp như vậy: tôi phải sang Seoul theo một chuỗi những trận đấu thuyết minh, nên bữa trưa của chúng tôi phải lùi lại xuống ngày 14. Akira tới muộn hơn bình thường, và có vẻ mất tập trung trong suốt cả bữa ăn. Chuyện cậu ấy tách biệt khỏi mọi người không phải là bất thường, nhưng đây là lần đầu tiên cậu ấy có vẻ tích cực thảo luận. Gần như có thể dùng từ phấn khích để miêu tả. Tôi thấy rõ rằng một điều gì đó cực kỳ hào hứng đã xảy ra, nhưng cậu ấy không tự nguyện đi vào chủ đề.

Vào cuối bữa ăn, tôi hỏi trực tiếp cậu ấy rằng cậu ấy đã tiến triển được gì thêm trong nghiên cứu của mình chưa. Lúc đầu cậu ấy lẩn tránh nhưng khi tôi hỏi dồn thì cậu ấy nói có, đã có một đột phá quan trọng, và liệt thêm một vài chi tiết chuyên môn mà tôi e rằng mình không thể lặp lại một cách đầy đủ. Rồi cậu ấy mời tôi về căn hộ chiều hôm đó để xem thử, và tôi nhận lời.

Về câu hỏi rằng liệu tôi có phải người duy nhất từng tiếp xúc với ‘Sai’ trong dạng offline gốc của nó  không – thì tôi tương đối chắc chắn rằng tôi là người bạn duy nhất mà Akira ấy thảo luận nghiên cứu cùng, ít ra là trong nhóm nghiên cứu cờ cũ của Kỳ nhân Touya. Tuổi tác chúng tôi khá gần và tôi tin rằng cậu ấy luôn nói chuyện được thoải mái với tôi. Sự ra đi lần lượt của cha cậu ấy và Shindou-kun trong một khoảng thời gian ngắn đã gây ảnh hưởng lớn tới cậu ấy, và tôi buộc mình cổ vũ cậu ấy trong mọi hoạt động chừng nào nó còn giúp cậu ấy duy trì được nhiệt huyết và nghị lực của mình. Dù sao thì tôi cũng dám chắc là cậu ấy sẽ đề nghị điều đó nếu phát hiện của cậu ấy rơi vào một ngày nào khác trong tháng. Ngay từ đầu đó là một thứ gì đó cậu ấy tự mình đeo đuổi, và dành riêng cho bản thân mình. Có lẽ hôm đó cậu ấy quá hào hứng để có thể giữ kết quả lại cho bản thân.

Tôi nên nói thêm rằng mình chưa bao giờ tham quan căn hộ của Akira. Không hề tồi tàn một chút nào, nhưng cậu ấy có kha khá sách vở và giấy tờ để lộn xộn, và tôi cảm thấy rất ngạc nhiên khi nhận ra rất nhiều đồ đạc của Shindou-kun trong đống bừa bãi – băng video tự quay, ảnh chụp, và vô số những đồ vật nhỏ, thậm chí cả manga cũ và danh bạ điện thoại. Shindou-kun có một thói quen khá cổ hủ là luôn đem một chiếc quạt theo mình tới những trận đấu chính thức, và chiếc quạt này (hay anh em sinh đôi của nó) hiện được đặt trên cái bàn mà gắn phần lớn các thiết bị vi tính. Tôi ngắm kỹ nó trong lúc Akira pha trà và nhận ra rằng thân gỗ đã bị vỡ khá nhiều và chỉ được gắn lại một cách vội vã.

Thực lòng mà nói, tới lúc này tôi bắt đầu có cảm giác bất tiện. Tôi không tự cho mình là mê tín, hay có một trí tưởng tượng phong phú, nhưng trong cái khoảng thời gian vài phút ấy tôi đã bị thuyết phục rằng Shindou-kun sẽ tới ngay thôi, nếu không phải là cậu ấy đã ở sẵn phòng kế bên rồi – như thể chúng tôi đã trở về căn hộ cũ cậu ấy ở cùng Akira và chuẩn bị tổ chức một buổi nghiên cứu. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu trông thấy giày cậu ấy ở ngoài thềm.

Tâm trạng tôi lúc đó quá lạ thường đến nỗi tôi không dám tin vào ấn tượng của bản thân về những ván cờ chúng tôi đã chơi chiều hôm ấy. Cũng vì thế mà tôi chưa bao giờ kể lại một cách chi tiết, mặc dù tôi đã nỗ lực chép lại kỳ phổ để lưu trữ. Anh thấy đấy, tôi được chấp hai quân và đã thua. Tôi cũng thua một trong hai ván cờ tốc độ; ván thứ tư (mà tôi được chấp năm quân) bị bỏ dở do thiếu thời gian, nhưng tôi không tin rằng mình sẽ thắng.

Tôi khá gần gũi với Kỳ nhân Touya vào thời điểm ‘Sai’ đầu tiên xuất hiện và còn nhớ sự kiện đó khá rõ. Sức cờ của đối thủ mà tôi chơi chiều hôm ấy mạnh tương đương, nhưng không phải là một. Tôi có thể khẳng định vậy một cách chắc chắn; điều nan giải là ở phần thứ hai của kết luận kia.

Lúc khoảng nửa đêm tôi rời khỏi đó, mệt nhoài. Akira tiễn tôi ra tới cửa, và hỏi thẳng tôi nghĩ sao. Tôi đáp,

“Anh có cảm giác như vừa đấu với Shindou-kun, trừ một điều là cậu ấy đã tiến bộ rất nhiều từ lần trước.”

Đó là một nhận xét thiếu tế nhị, và được nói ra một cách dễ dàng hơn tôi dự định, nhưng lúc đó tôi quá mệt mỏi và bối rối và không thể nào đưa ra một lời bình luận nào khác ngoài sự thật. Akira chỉ cười. Sau đó cậu ấy nói,

“Vậy là em cũng phải cố gắng tiếp thôi.”

Tôi nhớ không lầm thì trông cậu ấy khá hạnh phúc, hạnh phúc hơn từ nhiều năm trở lại đây.

Tuy vậy cậu ấy không bao giờ mời tôi trở lại, và tôi cũng không hỏi. Sang ngày hôm sau, tôi trở nên khá hổ thẹn về phản ứng của mình, chưa kể là cũng vẫn băn khoăn về những gì vừa xảy ra, và kể từ đó luôn tránh đề cập tới chủ đề khi trò chuyện với Akira. Không cần phải nói anh cũng biết rằng tôi chưa hề kể chuyện này với bất kỳ ai khác.

Tôi suy nghĩ về những gì Akira nói thường xuyên trong suốt giải Kỳ nhân, nhưng không thể nào đưa ra một kết luận thỏa mãn – một kết luận có thể khiến cho tôi yên lòng. Tôi hối hận vì đã không yêu cầu một lời giải thích. Không phải vì tò mò, mà bởi vì nếu biết thì tôi đã có thể giúp đỡ cậu ấy nhiều hơn. Tất cả những nỗ lực sau đó dù nhỏ tới đâu cũng sẽ lớn hơn cố gắng của tôi.

Mong anh đừng ngại ngần liên lạc với tôi nếu có thắc mắc về những điều phía trên; tôi sẽ nỗ lực hết sức giải đáp cho anh trong khả năng của mình.

Chân thành,

Ashiwara Hiroyuki



VII.

Đứa trẻ ngồi trên xích đu hơn đã nửa tiếng đồng hồ. Cô bé đã hoàn thiện kỹ năng của mình, và – từ những gì mà nhà nghiên cứu có thể thấy – đang thực hành với đôi mắt nhắm tịt dưới một sự tập trung mạnh mẽ: đạp mạnh để tăng tốc độ và đà, rồi co chân và người lên để giảm sức lê khi vút mình lên trên cao, bím tóc bay trong không khí. Cô bé duỗi chân như chân thợ lặn hay vũ công ba lê. Anh sợ rằng cô sẽ ngã, nhưng không có gì xảy ra.

Bầu trời rất xanh trong.

Mẹ cô bé quan sát, theo cái cách mà các bà mẹ vẫn ngồi trên ghế đá công viên. Cuối cùng cô nói, “Tôi ở đó khi lần đầu tiên Hikaru-kun khám phá ra cờ vây. Tôi mới nhớ ra. Lúc đó chúng tôi  lục lọi gác xép và tìm thấy một cái bàn cờ – nó trông rất cũ, như đồ cổ ấy. Đó là vào mùa hè, và chúng tôi học lớp sáu. Sau đấy cậu ấy bắt đầu chơi.”

“Cô cũng chơi phải không?”

“Có, nhưng tôi không có tài. Chúng tôi cùng tham gia câu lạc bộ cờ vây ở cấp hai. Tôi chơi cờ vây một cách nghiêm túc, ít ra là nghiêm túc đối với một hoạt động sau giờ học. Nghĩ lại thì tôi ở đó vì các bạn mới quen được cũng ngang với vì trò chơi. Và dĩ nhiên là vì Hikaru-kun.”

Cô giữ một ấm trà nóng trong lòng, giữa hai bàn tay.

“Hikaru-kun là người mà tôi đã quen suốt cả cuộc đời. Tôi không còn gặp cậu ấy mấy sau khi cậu ấy trở thành kỳ thủ chuyên nghiệp và tôi học tiếp lên cấp ba, nhưng tôi vẫn mua Tuần báo Cờ vây chỉ để biết xem cậu ấy có thắng hay không. Tôi nghĩ lúc đó mình có hơi ghen với cậu ấy. Cậu ấy rất chăm chỉ, nhưng ở cái tuổi mười lăm, mười sáu ấy mà đã có được cái cảm nhận về mục đích… làm những việc mình quan tâm, với những người mình quan tâm.

“Tôi vẫn còn nhớ lần đầu tiên cậu ấy nhắc đến Touya Akira. Rốt cuộc là tôi được nghe quá nhiều về cậu ta, anh thấy đó, trước cả khi có cơ hội gặp đàng hoàng, và tới lúc gặp rồi thì tôi nghĩ…”

Cô cười.

“Tôi sẽ chẳng nói đâu. Lúc đó tôi vẫn chỉ là một cô bé.”

Lời nói ngắt quãng khi xích đu lên tới đỉnh cao nhất: đứa trẻ in bóng lên màu xanh bất tận, thời điểm để hít một hơi vào.

“Tôi nghĩ cậu ta không bao giờ tha thứ cho tôi… Touya-kun.”

Nhà nghiên cứu tháo kính ra và xoa vào ống tay áo. Vẫn bỏ kính, anh ta nói, “Đó không phải lỗi của cô.”

“Tôi là người lái.”

“Đó là do người kia-“

Cô mỉm cười thừa nhận. “Tôi biết. Nhưng điều đó không làm cho mọi việc dễ dàng hơn chút nào. Tôi cũng không thể tha thứ cho chính mình.”

Nhà nghiên cứu ngó xuống tay mình.

Người mẹ hớp một ngụm và quan sát đứa con. Sau khoảng một phút im lặng, cô nói, “Tôi không tin Touya-kun làm việc đó vì cờ vây. Tôi không tin rằng cậu ta làm vậy để thắng danh hiệu Kỳ nhân, hay cải thiện trình độ chơi, hay gì cả… Và tôi không tin rằng cậu ta đã hóa điên. Cờ vây khiến họ quan trọng đối với nhau, nhưng… không chỉ có vậy. Anh phải thấy hai người ấy lúc còn ở bên nhau.

“Tôi còn nhớ lúc người ta cho tôi biết về Hikaru-kun. Tôi vẫn ở trong bệnh viện và họ cố trấn an tôi rằng cậu ấy không sao, nhưng khi nhìn vào mắt họ tôi biết là không phải. Đêm đó tôi nằm trên giường và cầu nguyện Thánh Thần hãy lấy mạng tôi thay cho cậu ấy. Tôi không muốn biết rằng đó là do tôi mà ra. Tôi không dám nghĩ về mẹ của Hikaru, hay Touya-kun. Tôi chỉ nghĩ rằng, nếu có chuyện gì xảy ra, tôi phải là người gánh chịu mới phải.

“Tôi chưa bao giờ cầu nguyện nhiều như vậy trước đó và kể từ đó trở đi. Tôi thậm chí không dám chắc rằng mình tin vào Thần Thánh. Nhưng đêm đó tôi đã tin tưởng rằng Hikaru sẽ trở về chừng nào những lời cầu nguyện của tôi được hồi đáp. Trong đầu tôi không có một chút hoài nghi. Điều duy nhất tôi sợ là Thần Thánh sẽ không chấp nhận lời mặc cả của tôi. Và Người không bao giờ chấp nhận.

“Đó là điều xảy ra khi anh mất đi một người quan trọng. Anh tin vào các phép màu.”

Đứa trẻ đã ngừng lại và vùi chân mình vào cát không theo đích nào cả. Người mẹ đứng dậy.

“Hikaru-chan,” cô gọi. “Đến giờ về rồi.”

Đứa trẻ chạy lại thở hồng hộc và dụi người vào một bên mẹ. Người mẹ vuốt bím tóc bằng một tay và mỉm cười.

“Tôi mừng rằng Touya-kun đã tìm được thứ cậu ấy vẫn tìm kiếm,” cô nói. “Sau tai nạn họ bảo tôi, anh thấy đấy, rằng những vết thương sẽ khiến tôi không thể có con được nữa. Thế nên bây giờ mỗi ngày, đứa con này cho tôi biết rằng phép màu vẫn xảy ra. Đôi khi. Nó vẫn xảy ra.”



VIII.

Vẫn phòng khách đó, ánh sáng mờ. Một người thanh niên trẻ đang ngồi khoanh chân trên sàn. Từ góc độ mà suy thì anh ta để máy quay trên một cái ghế, hay một thứ nội thất có chiều cao tương đương; khi nói anh hơi đổ người về phía ống kính, tư thế chỉnh tề. Anh ta mặc quần ngủ màu xanh ô liu cùng một cái áo phông xanh da trời với hàng chữ GOGOGO in ngang ngực màu cam. Tóc anh ta nhuộm vàng phần mái và bù xù. Trông như một người vừa ra khỏi giường vài phút trước.

NGƯỜI THANH NIÊN (thẹn): Lại không ngủ được rồi.

Ngừng. Anh ta quay tới quay lui như đang tìm thêm điều để nói.

NGƯỜI THANH NIÊN: Tớ thắng hôm qua. Nakazono ngũ đẳng, tháng 2 cậu sẽ đấu với anh ta đúng không nhỉ? Chẳng nhớ lắm. Tớ sẽ tái lập ván cờ cho cậu khi cậu về. Đấy là cái thế cờ mà chúng ta lập một lần ở chỗ Waya đó. Tớ nghĩ anh ta sẽ cạnh tranh phần bên phải với tớ sau mỗi nước nhưng anh ta mắc một lỗi khi đánh 13-4 và sau đó anh ta chịu thua. Đáng ra tớ phải nghĩ tới điều đó trước mới phải.

Còn lại thì khá là nhàm. Tớ kể cho cậu về mẹ tớ rồi đấy… Cuối tuần này tớ chuẩn bị đi gặp lại vài bạn cũ thời cấp hai cuối tuần này. Có mấy người cậu gặp rồi đấy, như Tsutsui-san với cả – mà Akari sắp cưới rồi đó. Ngạc nhiên chưa? Tớ bảo cô ấy dễ dãi thật và cô ấy đấm tớ.

Ngừng.

NGƯỜI THANH NIÊN: Có lẽ cậu sẽ chẳng xem cái này đâu nhỉ?

Ngừng lâu hơn.

NGƯỜI THANH NIÊN: Cậu nói đúng thật. Đúng là tớ kém ở một mình. Có điều tớ không bao giờ nhớ điều đó cho tới lúc cậu phải đi đâu đấy. Hay tớ phải đi đâu. Đó là một thói quen, tớ… ngu xuẩn, có lẽ thế, hơn tất cả. Không muốn bị đẩy đi bởi tớ đã cố níu giữ quá nhiều. …A. Rút cái đoạn đó ra khỏi đoạn băng đi ngài, con không có ý đó đâu ngài.

Anh ta đưa tay lên vuốt tóc.

NGƯỜI THANH NIÊN: Hê. Tớ cũng chả biết. Cậu phải lo hơn mới đúng. Không chừng sau khi tớ chết tớ sẽ quay lại để ám cậu, và bắt cậu chơi cờ vây với hồn ma của tớ. Rồi cậu sẽ phải đặt quân cờ vào chỗ tớ bảo và-

Giọng anh ta nhỏ dần. Một lúc sau anh bật cười và cúi đầu xuống bẽn lẽn.

NGƯỜI THANH NIÊN: Đi ngủ lại đây. Gặp lại cậu khi cậu về nhé!

Anh ta lầm bầm một điều gì đó không thành tiếng, rồi đặt tay lên môi thành một nụ hôn gió hờ. Rồi anh đổ người ra phía trước, vươn tay ra đằng sau máy quay, và màn hình vụt tắt.


- Montreal, 11-24/9/2006

_________

Chú thích của người dịch:

Tupperware: Thương hiệu một hãng đồ đựng thức ăn.
Phát sinh tóm lược tiến hóa: Nguyên văn là ontogeny recapitulates phylogeny
Weiqi: Cờ vây trong tiếng Trung
Tìm-kiếm-bằng-vét-cạn: Nguyên văn là brute-force problem, nghĩa là thuật giải bằng cách thử mọi trường hợp có thể để tìm ra giải pháp có kết quả tốt nhất.
Pspace-hard: Bài toán Pspace-hard – cách phân định thắng thua bằng cách đếm lãnh thổ của cờ vây đã được chứng minh là một bài toán Pspace-hard bởi David Lichtenstein và Micheal Sipser
Quá trình tự học: Nguyên văn là heuristic – chỉ thuật toán Heuristic.
Phép thử Turing: Phép thử do Alan Turing tạo ra năm 1950 nhằm đo trí thông minh của một máy tính. Nếu không một người không thể phân biệt được máy tính đó là máy hay người thật thì máy tính được coi là đỗ phép thử.
Cây tìm kiếm: Nguyên văn là search tree.
Thuật giải di truyền: Nguyên văn là genetic operator.
Xát xà phòng, rửa, lặp lại: Nguyên văn là Lather, rinse, repeat – nghĩa là làm đi làm lại một việc gì đó.
Người tinh khôn: Nguyên văn là Homo sapiens – tên Latin của loài người hiện đại ngày nay.
Phương pháp thiết kế phản-Decarte: Nguyên văn là non-Cartesian design strategy.
Đại số tiến hóa: Nguyên văn là evolutionary algorithm.
Máy tính DNA - lập trình sinh học: Nguyên văn là DNA computer – biocomputing.
Chương trình viên: Nguyên văn là programmer - ở đây theo người dịch nghĩ là ý chỉ một chương trình suy nghĩ được như người/nhân hóa.
NP-complete: Bài toán NP-complete.
Một hồn ma trong một cỗ máy: Nguyên văn là ghost in the machine, cụm từ dùng để chỉ nhị nguyên luận của Decarte về sự tồn tại của thể chất và linh hồn.

_________

Translator's Note: Đây có thể nói là cái fic dài nhất, và cũng khó dịch nhất mà tớ từng dịch. Đó là một fic hay, rất hay, tớ chỉ có thể nói vậy, và tớ e rằng dù đã cố gắng hết sức nhưng tớ vẫn không thể nào truyền tải hết cái hay của nó, một phần cũng vì tiếng Việt của tớ không còn được như trước. Thế nên dù đã có bản dịch này nhưng tớ vẫn mong người đọc xem hẳn bản gốc để cảm nhận được tinh thần thực sự của fic.